DE 24 000 MTE-Alsthom TÜLOMSAŞ (ELMS) Dizel Elektrik Lokomotifi (Co'Co') ve Küçük Kardeşleri DE 18 000 (Bo'Bo') ve DE 18 100 (Ao1Ao'Ao1Ao')

Yeni tekerlek çapı: 1100 mm
Boji dingil arası: 1850/1750 mm
Boji mafsalları arası: 12 180 mm (DE 24 000)
Tampondan tampona uzunluk: 19 000 mm (DE 24 000)
Azami hız: 119 km/sa
Kalkışta azami cer kuvveti: 390 kN (DE 24 000)
Ağırlığı: 113 t (DE 24 000); 80 t (DE 18 000, DE 18 100)
Dişli oranı: 83:16
Dizel motor: Pielstick-16-PA4-V185 VG (DE 24 000); Pielstick-12-PA4-V185 VG (DE 18 000, DE 18 100), bir dönem Hedemora motor kullanılan 24 000'ler de olmuştu.
Cer motoru: TC-1074 DC
Alternatör: AST-108-30,5-12T
Toplam Üretim Adedi, İlk Üretim Yılı: 418, 1970 (DE 24 000); 3, 1970 (DE 18 000); 20, 1978 (DE 18 100)
DE 24 001-10 ithaldi ancak daha sonra revizyon sırasında tümünde ELMS plaketi takıldı. DE 24 001-60'ın orijinal kürsüleri yüksekti ve bu lokomotifler dinamik fren ile teçhiz edilmişti
*


DE 24 000 lokomotif azami cer kuvvetinin hıza göre değişimi


DE 24 000 lokomotifin boji kesiti.

DE 24144 ve 24397 ile kısa bir kovalamaca
DE 18 003 ile Basmane-Afyon Seferi (Makinist A. Gani Evis)


DE 24 010'un eski bir broşürden alınma fotoğrafı. Bu lokomotif ithal olan DE 24 000'lerin sonuncusuydu ve DE 24 011 ile birlikte yerli üretim başlayacaktı*. DE 24 000'lerin yuvarlak tamponlu ve DE 21 500'ler gibi önleri çizgili olduğunu anımsıyorum.


DE 24 000 serisinin ilk makinası DE 24 001 numaralı lokomotif. Lokomotifin üzerinde görülen kutu dinamik fren. Daha sonraki modellerde (61'den başlayarak*) dinamik fren kullanılmadığı için yapılmamış, diğer lokomotiflerde de zaman içinde sökülmüştür (TÜLOMSAŞ, Türk Demiryollarında 100 Yıl, 1894-1994, Ergin Tönük Koleksiyonu).


DE 18 100 lokomotiflerin TÜLOMSAŞ'ta üretimi (TÜLOMSAŞ, Türk Demiryollarında 100 Yıl, 1894-1994, Ergin Tönük Koleksiyonu) (Bu lokomotiflerin DE 24 000 değil DE 18 100 olduğunu farkederek beni uyaran arkadaşım Derya Ferendeci'ye teşekkür ederim).


DE 18 100 lokomotiflerin TÜLOMSAŞ'ta üretimi (TÜLOMSAŞ, Türk Demiryollarında 100 Yıl, 1894-1994, Ergin Tönük Koleksiyonu).


Bu fotoğrafta öndeki lokomotif DE 18100 (Ao1Ao' Ao1Ao') ile arkadaki DE 18 000 (Bo'Bo') arasındaki farklar görülebiliyor (Fotoğraf: Altan Ataman, Çamlık, 2001).


DE 18 003 Denizli Garında (28. Ocak. 2011, Oğuz Sertkaya)



DE 18 003'ün arka bojisi (28. Ocak. 2011, Oğuz Sertkaya)


DE 18 106 (Ao1Ao'Ao1Ao') Menemen-Aliağa hattında elektrifikasyon çalışmaları sırasında henüz ismi olmayan bir istasyonda (sonradan Biçerova İstasyonu olduğunu öğrendim) manevra yaparken. DE 18 100 serisi lokomotifler düşük dingil basıncı elde etmek için DE 18 000 (Bo'Bo') motorları ve DE 24 000 bojilerinin orta cer motorları sökülerek elde edilmiş (22. Ağustos. 2002).


DE 18 100 lokomotifin egzost ayrıntısı (4. Kasım. 2004).


DE 18 108 Halkapınar (İzmir) depoda. Arka yüzde bulunan ızgaralar DE 18 100'lere has bir özelliktir ve DE 18 000 veya DE 24 000'lerde bulunmaz (23. Nisan. 2006).


DE 18 100'ün çatısı. Bu makinelerde DE 24 000'lerin (ki hemen ilerisinde duruyor) aksine tek fan ve tek egzost bulunur (Halkapınar Deposu, 23. Nisan. 2006).


DE 18 110 Denizli Garında (3. Şubat 2012, Fotoğraf Oğuz Sertkaya).


DE 24 012 ilk günlerinde. Numara plaketinin altındaki üç fişten iki kenardaki ikili kumanda kuplinleridir ama kullanılmadığı için bu fişler bazı makinelerde sökülüp yerine kapak takılmıştır. Ortadaki fiş ise furgon aydınlatması için elektrik beslemesidir. Bu lokomotiflerden bazılarına daha sonraları buhar veya elektrik şofajı da takılmıştır. (TÜLOMSAŞ Broşürü, Ergin Tönük Koleksiyonu).


Bazı lokomotiflerde çoklu kumanda fişlerine hala rastlanabiliyor (DE 24 128, Marşandiz, 4. Kasım. 2003).


DE 24 123'ün arkasındaki çoklu kumanda kuplinleri. Ortadaki kablolu fiş ise furgon aydınlatması için 72 V (8. Nisan. 2005).


Mavi treni çeken lokomotifler uzunca bir dönem mavi renkliydi. Ankara-Haydarpaşa mavi trenini çeken ilk nesil mavi lokomotiflerden DE 24 009'un (ilk Mavi Tren lokomotifleri DE 24 007 ve 8'di, daha sonra "Gece Mavisi" ile DE 24 006 ve 9 da Mavi Tren lokomotifi oldular*) içinde tren ısıtması için buhar üreteci vardı. Ayrıca şehir içinde kullanmak için basınçlı hava ile çalışan buharlı lokomotif düdüğü de bu ilk nesil mavi lokomotiflere has bir özellikti. Türkiye'de o dönemin en hızlı ve prestijli yolcu treni olan Mavi Trenin lokomotifleri Marşandiz Garına (Ankara) bağlıydı ve üzerlerinde 2/17 yazardı. DE 24 009 sefere çıkmak üzere Marşandiz'den Ankara Garına gitmek üzere Hipodrom istasyonu doğusundaki Konya Devlet Yolu Köprüsünün altından çıkıyor (30. Temmuz. 1985).


Mavi DE 24 000 tarafından çekilen mavi tren saat 13:30'da Ankara'dan hareket ederdi. Trenin hızını 120 kilometre yapabilmek için diziye bojisiz şofaj vagonu konmaz, lokomotifte bulunan şofaj kazanından kışın vagonlara buhar verilirdi. İlk nesil mavi tren lokomotifleri (DE 24 007 ve 8
*) dinamik frene de sahipti (Ergin Tönük koleksiyonu, TCDD kartpostalı, fotoğraf büyük olasılıkla mavi trenin sefere konduğu 1979 yılında çekilmiş).


İki Mavi Trenin Bozüyük İnönü arasında (şimdi hat güzergahının değişmesi nedeniyle bulunmayan, ismini hatırlayamadığımız) bir istasyonda buluşması. Mavi trenlerden birisi orijinal lokomotifinin arızalı olması nedeniyle kırmızı lokomotif tarafından çekiliyor (Mayıs 1980, İhsan Alap).


Sayın İhsan Alap Eskişehir Garında mavi tren lokomotiflerinden DE 24 007'nin üzerinde (Mayıs 1980, İhsan Alap).


O dönem Mavi Trenin daimi şeftreni Bilecikli Osman Bey furgonun kapısında. Mavi tren ilk sefere başladığı dönemde şofaj tren dizisinin furgonundaydı, sonradan lokomotifie alındı (Mayıs 1980, İhsan Alap).


1980'lerin ikinci yarısı. Rahmetli Babaannemin evinden karlı bir günde demiryolu manzarası. En sağda şimdi yerinde Etiler Orduevi olan askeri tesis ve Ankara Garından buraya gelen demiryolu, vagonlar. Ankara Garından henüz ayrılmış, DE 24 000 tarafından çekilen Ankara-Haydarpaşa Mavi Treni. Bu ilk nesil mavi tren lokomotiflerinde dinamik fren kutusu (fotoğrafta görülebiliyor) ve buhar şofajı bacası vardı. Uzakta Ankara Garı sisin içinde kaybolmuş.


1986 yılının temmuz ayı. Figüranlar (soldan sağa) Handan Teyzem, annem ve kuzenim Duygu. Başrolde ise dinamik fren kutusundan DE 24 001-60 grubundan bir lokomotif Boğaziçi Ekspresini teyzem ve kuzenimle birlikte Haydarpaşa'ya götürmek üzere Ankara Garında birinci yolda hazır bekliyor.


Halen servisteki bazı DE 24 000'lerde hemen kabinin arkasındaki bölmede şofaj için buhar üreteci ve çatısında egzosu bulunur (Ankara Loko Bakım Atelyesi, 31. Ekim. 2003).


Bir dönem DE 24 000'lerin bir bölümünde kullanılan Hedemora motor (Ankara Demiryol Fabrikası, 12 Kasım. 2004).


Hedemora motorun plaketi
(Ankara Demiryol Fabrikası, 12 Kasım. 2004).


Hedemora motorun plaketi
(Ankara Demiryol Fabrikası, 12 Kasım. 2004).


DE 24 213'ün makinist kürsüsü ön paneli (Marşandiz Garı, 14. Ekim. 2003).


DE 24 213'ün makinist kürsüsü yan paneli (Marşandiz Garı, 14. Ekim. 2003).


DE 24 082'nin yan kürsüsü. Solda yüksete fren musluğu, alçakta sadece lokomotife kumanda eden moderabl musluğu. Hemen sağında düdük valfi. Yanındaki minik kol ileri-0-geri anahtarı. Solundaki simit valse. Fren musluklarının yanında fren ve türbo manometreleri, sağında ise ampermetre ve voltmetreler var. Soldaki ilk ampermetre cer motorlarının çektiği akımı, yanındaki çift yönlü ampermetre akü şarj ve deşarj akımını, yanındaki voltmetre ise akü gerilimini gösteriyor. Bu göstergelerin hemen altında motor devir göstergesi var. Yanındaki lambalar ikaz lambaları. Devir göstergesinin altındaki ve onun sağındaki lambalar birinci ve ikinci marş motoru ihbar lambaları. (8. Nisan. 2005).


DE 24 082'nin kürsüsünün ön tarafı. Sağdaki dikey, büyük volan park freni. Kilometre saatinin yanındaki anahtarlar (üst sıra soldan sağa) marş anahtarı, arıza giderme, alternatör ikaz anahtarı (kırmızı), fan anahtarı, pürjör (lokomotif freni tahliye butonu), alt sıra soldan sağa kompresör direkt anahtarı (kompresör otomatiği bozulduğunda kompresörü devamlı işletmek için), markiz ışığı, gösterge tablosu ışığı, kumlama anahtarı, cam ısıtma anahtarı. Altta alüminyum panel üzerindeki ikaz lambaları soldan sağa SONPAT (patinaj), SONDL (motor herhangi bir sebeple stop ettiğinde), SONBA(batarya voltajı 65 'in altına düşünce yanıyor), SONQo (cer motorları ya da alternatörde kaçak olduğunda yanıyor), SONHN (trenin totmana kaçmak üzere olduğunu ihbar ediyor).Kilometre saati aks alternatöründen aldığı ikazla hızı ölçüyor. Saatte 44 ve 72 kilometre hızlara çıkıldığında şöntleme yapıyor. Üzerindeki zaman saati aracılığıyla hız, yol ve zaman bilgilerini sürat kontrol banına kaydeder. Valsenin önündeki (bardakların yanındaki) siyah anahtar yakıt pompası şalteri, yanındaki kırmızı anahtar ise ön ve arka projektör şalteri. (8. Nisan. 2005).


DE 24 064'ün yeni kürsüsü (TÜLOMSAŞ, 24. Haziran. 2006).



DE 24 082'nin TCDD amblemli tavan havalandırması (8. Nisan. 2005).


DE 24 082'nin kabin numara bilgisi (8. Nisan. 2005).


DE 24 082'nin kabinindeki azami süat bilgisi (8. Nisan. 2005).


DE 24 082'nin kabinindeki gabari uyarısı (8. Nisan. 2005).


DE 24 213 bir DE 22 000 tarafından sefere çıkmak üzere Ankara Garına götürülüyor (Marşandiz Garı, 14. Ekim. 2003).


DE 24 351 Marşandiz Gar sahasında (11. Ekim 2002).


DE 24 338 Kemer (İzmir) İstasyonunda hemzemin geçide girerken (22. Ağustos. 2002).


Ankara Garında bir DE 24 000 DE 22 000'e manevra yaptırıyor (29. Aralık. 2002).


Sefere çıkmak üzere Marşandiz'den Ankara Garına giden bir DE 24 000 (26. Mart. 2002).


Servis hattından (kuzey 3) anarya olarak Marşandiz'e giden bir DE 24 000 Gazi doğu girişinde (25. Mayıs. 2003).


Ankara Garından batıya doğru hareket etmek üzere olan bir yük trenini çeken DE 24 000 (17. Haziran. 2003).


Doğudan gelen ve bir DE 24 000 tarafından çekilen yük treni Ankara Garından geçiyor (15. Ağustos. 2004).


Ankara'dan doğuya giden ve DE 24 000 tarafından çekilen bir yük treninin yine DE 24 000 arka ranforu. Önde Ankara Buharlı Lokomotif Müzesi var (15. Ağustos. 2004).


Ankara Garı doğu makaslarında iş makinesi yüklü bir vagonu çeken DE 24 000 lokomotif. Önde bir bölümü görünen buharlı lokomotif TCDD Anakara Buharlı Lokomotif Müzesine ait (28. Ekim. 2004).


DE 24 171 Marşandiz Garında (4. Temmuz. 2003).


DE 24 300 TÜLOMSAŞ tesislerinde bakımda (12. Eylül. 2003).


DE 24 331 Haydarpaşa depoya gidiyor. Önde sergilenen bir lokomotif arkada ise A4 14 000 banliyö dizisi var (24. Ekim. 2003).


DE 24 023 Haydarpaşa Depoda. Orijinali dinamik freni olan bu lokomotifin sonraki revizyonlarda üzerindeki dinamik fren kutusu sökülmüştür. Fotoğraf çekildiği dönemde yaşayan en küçük numaralı (yani en yaşlı) DE 24 000 ünvanına sahipti. (8. Haziran. 2004).


Haydarpaşa'da bekleyen feribot üzerindeki DE 24 023 Avrupa yakasına geçmeye hazırlanıyor (8. Haziran. 2004).


Sapanca civarında verdiğimiz kısa mola sırasında Alpergin'in gördüğü DE 24 000 tarafından çekilen bir yük treni (2. Haziran. 2004)


Bir DE 24 000 ve bir DE 33 000 birarada. Bu fotoğrafı daha da nadir yapan iki lokomotifin de çalışıyor (sıcak) olması. Büyük olasılıkla DE 33 000 üzerinde dinamik fren denemesi yapılıyor (Ankara Gar Doğu, 15. Ağustos. 2004).


İzmir'den gelen Dokuz Eylül Ekspresini çeken DE 24 384 Eskişehir'de katarı elektrikli lokomotife terk etmek üzere (6. Kasım. 2004).



Adana'da bölgesel tren çeken DE 24 000'lerden birisi anarya (ters) olarak yolcu katarına bağlı (9. Aralık. 2004).


DE 24 402 anarya (ters) durumda batıdan bir yük trenini Eskişehir Garına sokuyor (8. Nisan. 2005).


Konya Garında jeneratör vagonuna bağlı DE 24 000. Sol arkada görünen ise 46 061 buharlı ekspres lokomotifi (8. Ekim. 2005).


Konya Deposundaki DE 24 000'ler (8. Ekim. 2005).


DE 24 082 Konya Depoda bakımı yapılırken (8. Ekim. 2005).


DE 24 000'lerde soğuk mevsimlerde radyatör meskesi hep kullanılmıştır. Bu maskelerin bir köşesinde ait oldukları depo mutlaka yazılı olurdu (27. Şubat. 2006, Marşandiz Garı).


DE 24 341 Sabuncupınar İstasyonuna giriyor. Lokomotifin iki yanında İ-tipi mekanik emniyet tesisatına ait çıkış semaforları ile makas feneri görülüuyor (Sabuncupınar, 18. Kasım. 2006).


Sabuncupınar İstayonunda karşılaşma. Demiryolunun hemen yanında İ-tipi mekanik emniyet tesisatına ait teller ve bu telleri taşıyan makaralı direkler görülüyor (18. Kasım. 2006).


DE 24 000 tarafından çekilen bir yük treni Yenidoğan'ın batısında hızlı tren hattının üzerindeki köprüden geçiyor (26. Haziran. 2007).


Bu bilgileri temin eden Ankara'nın ilk CTC dispeçerlerinden birinin oğlu Sayın Mehmet Fahri Güresin'e teşekküürlerimizle...

Ana Sayfaya...